دومین همایش ملی «قرآن و روانشناسی» در دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی برگزار شد
به گزارش روابط عمومی دانشگاه تهران، دومین همایش ملی «قرآن و روانشناسی» روزهای چهارشنبه ۲۲ مهرماه ۱۴۰۵ با حضور رئیس دانشگاه تهران، رئیس سازمان نظام روانشناسی، رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری، استادان، پژوهشگران و دانشجویان و علاقه‌مندان در دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی آغاز به کار کرد.
تأکید بر تدوین نظام روانشناسی انسان بر مبنای انسان‌شناسی الهی
دکتر رضا پورحسین، رئیس دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، در آغاز این همایش، با اشاره به روند شکل‌گیری مطالعات میان‌رشته‌ای «قرآن و روانشناسی» گفت: «با تلاش و تطبیق‌گری مستمر، گام‌های خوبی در حوزه موضوع‌شناسی دین برداشته شده و مباحثی همچون فطرت، آغاز تدوین روانشناسی دین و مسائل مرتبط با شخصیت و احوال دینی در قالب پنج لایه مورد توجه قرار گرفته است».
وی با تأکید بر ضرورت پرهیز از تقلیل‌گرایی و سطحی‌نگری در این حوزه افزود: «ما می‌خواهیم بر مبنای انسان‌شناسی الهی، یک طرح کلی از نظام روانی انسان ارائه دهیم؛ آن را توصیف و تبیین کنیم و راه‌های ارتقای آن را نشان دهیم».
دکتر پورحسین تاکید کرد: «این حرکت به‌معنای تقابل با روانشناسی کلاسیک نیست، روانشناسی کلاسیک امروز بر بنیاد انسان‌شناسی اومانیستی، رویکرد پوزیتیویستی و صرفاً بر آزمایش‌های تجربی استوار است و بسیاری از مفاهیم آن، از جمله کهن‌الگوها و سایه در نظریه یونگ و برخی مفاهیم فروید و اریکسون، به‌سادگی قابل ارزیابی آزمایشگاهی قطعی نیستند».
۸ پنل تخصصی و مشارکت ۹۱۰ نفر
دکتر هادی بهرامی احسان، رئیس دومین همایش «قرآن و روانشناسی»، با بیان اینکه این رویداد، حاصل نزدیک به دو سال تلاش و همکاری ۹۱۰ نفر از استادان، دانشجویان و دست‌اندرکاران است، گفت: «این همایش با دریافت ۵۱۷ مقاله و پذیرش ۳۲۵ مقاله در قالب ۸ پنل تخصصی سازمان یافت». وی با تأکید بر ضرورت تحول در علوم انسانی بر اساس تفکر الهی خاطرنشان کرد: «علوم انسانی آن‌گاه صحیح، مفید و تربیت‌کننده انسان خواهد بود که بر پایه تفکر الهی و جهان‌بینی توحیدی استوار شود».
رئیس همایش با اشاره به شتاب تحولات علمی و فناورانه در حوزه‌هایی همچون هوش مصنوعی، رابطه مغز و ماشین و ویرایش ژنوم، عقب‌ماندگی اخلاق و علوم انسانی از این تحولات را دغدغه‌ای جدی دانست و افزود: «افزایش روزافزون خشونت، خودکشی، اختلالات روانی و رفتارهای غیراخلاقی، نتیجه غفلت انسان از مسائل بنیادین خود است و علوم انسانی و روانشناسی در این زمینه مسئولیت سنگینی بر عهده دارند».
از نظریه تا کاربست؛ دستاوردهای ۱۵ سال پژوهش دانشگاه تهران در موضوع همایش
دکتر فاطمه فیاض، دبیر اجرایی دومین همایش ملی «قرآن و روانشناسی»، نیز در این نشست، با تأکید بر ضرورت حرکت روانشناسی اسلامی از نظریه به سمت کاربست و عمل گفت: «این دانش باید در مباحث حاکمیتی، هویتی و مسائل نوجوانان و جوانان، کاهش طلاق، افزایش امید به زندگی و ارتقای سلامت روان نقش مؤثر ایفا کند و این مهم جز با اتکا به بنیان و جهان‌بینی توحیدی و رجوع به منبع وحی محقق نمی‌شود».
وی با اشاره به فعالیت ۱۵ ساله هسته پژوهشی «قرآن و روانشناسی» دانشگاه تهران از سال ۱۳۹۰، از انجام پژوهش‌های گسترده در حوزه‌های آسیب‌شناسی، افسردگی، تعارض‌های زوجین، مسائل خانواده، روان‌درمانی و تربیت فرزند، نتیجه‌گیری حدود صد پایان‌نامه و رساله دکتری و تولید نزدیک به ۲۵۰ خروجی علمی خبر داد و تدوین ساختار و نظام روانشناسی از منظر قرآن با چهارده حوزه موضوعی اصلی را مهم‌ترین دستاورد این هسته دانست که کتاب آن به‌زودی منتشر می‌شود».
دبیر اجرایی همایش همچنین از شکل‌گیری انجمن ایرانی روانشناسی اسلامی زیر نظر وزارت علوم و برگزاری پنل بین‌المللی با حضور استادانی از استرالیا، آفریقا و دکتر سرایی در حوزه روانشناسی دین خبر داد و با انتقاد از ضعف جدی سرفصل‌ها و برنامه‌های درسی روانشناسی اسلامی، بر آمادگی هسته پژوهشی و انجمن برای اصلاح و پیشبرد این رشته در نظام آموزش عالی تأکید کرد.
ضرورت کشف منطق علمی از منابع دینی
حجت‌الاسلام والمسلمین رستمی، نماینده مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها، در دومین همایش ملی قرآن و روانشناسی با تأکید بر اینکه قرآن تنها منبع برای پژوهشگران نیست، بلکه به‌دنبال شکل‌دهی به مبانی انسان‌شناختی، طراحی پرسش‌های جدید، طرح مسائل تازه و نقد نظریه‌های موجود است، گفت: «معنای این سخن آن نیست که ما مدعی بسنده‌کردن به خود هستیم یا دانشگاه را تعطیل می‌کنیم؛ پرسش اصلی این است که چگونه می‌توان از مطالعات قرآنی در ماهیت انسان، به تولید دانش و ارائه نظریه معتبر رسید».
وی با اشاره به اینکه این دغدغه در جامعه علمی ما جدی است، بر ضرورت اهتمام به منطق اکتشاف علمی از منابع دینی تأکید کرد و افزود: «منطق کشف و تولید نظریه از دل قرآن، بدون انسان‌شناسی و روش‌شناسی عمیق و بدون نگاه نقادانه به مبانی روانشناسی امروز، محقق نخواهد شد».
نماینده مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها خاطرنشان کرد: «روانشناسی امروز حاصل یافته‌های دهه‌ها و سده‌ها تلاش دانشمندان است و به یک مکتب فلسفی واحد وابسته نیست، بلکه بر مبانی و انسان‌شناسی‌های متفاوتی استوار شده است؛ بنابراین پیش از هر چیز باید این مبانی را به‌درستی شناخت و با نگاهی علمی و منصفانه به گفت‌وگو گذاشت».
کارآمدی باور و ایمان در میدان عمل
وی با اشاره به شرایط دشوار کشور و تحریم‌ها، به نمونه‌ای از اثرگذاری باور و ایمان در میدان عمل اشاره کرد و گفت: «در سال‌های دفاع مقدس، تحلیل‌های متعارف و داده‌های مادی، توان ایستادگی و پیروزی را پیش‌بینی نمی‌کرد، اما باور به خدا و توکل بر او، معادلات را تغییر داد».
حجت‌الاسلام والمسلمین رستمی در پایان با اشاره به صلاحیت و شایستگی پژوهشگران این حوزه و ضرورت رعایت مقدمات و شرایط ورود به قرآن، اظهار داشت: «ظرفیت گسترده‌ای برای استخراج نظام‌مند مباحث انسان‌شناسی، اخلاق و تربیت از قرآن و حدیث وجود دارد و این مسئولیت بر عهده دانشگاه و فضای علمی کشور است».
لزوم شناخت مبانی و روش‌شناسی
دکتر علی‌رضا آقا یوسفی، رئیس سازمان نظام روانشناسی، دیگر سخنران این مراسم گفت: «تطبیق شتاب‌زده قرآن و روانشناسی راه‌حل نیست؛ باید مبانی و روش‌شناسی هر دو حوزه عمیقاً شناخته شود».
وی «تنظیم هیجانات» را نقطه مشترک دانست و گفت: «قرآن نیز با آموزه‌هایی مانند صبر، همدلی و آیه «أَشِدَّاءُ عَلَی الْکُفَّارِ رُحَمَاءُ بَیْنَهُمْ» در جایی شدت و در جایی رحمت را می‌طلبد؛ یعنی تنظیم هیجان، نه سرکوب آن».
رئیس سازمان نظام روانشناسی با اشاره به روانشناسی مثبت‌نگر گفت: «قرآن معادل‌های غنی دارد؛ مثلاً «توکل» همان امید و نگرش مثبت است، اما هشدار داد که تطبیق یک‌به‌یک کافی نیست و پیش از آن باید پژوهش روش‌شناسانه، زبان‌شناسی دقیق و روش‌شناسی تجربی انجام شود». وی با استناد به آیت‌الله جوادی آملی بر ادامه مسیر پویا و روش‌مند تأکید کرد.
گفتنی است در این رویداد علمی که به مدت دو روز و با همکاری مراکز آموزشی و پژوهشی سراسر کشور سامان یافته، نزدیک به ۹۱۰ نفر از نویسندگان، داوران و اعضای هیأت علمی مشارکت دارند.
نظر شما :