بزرگداشت مولانا جلال‌الدین محمد بلخی و دو تن از مفاخر دانشگاه تهران
به گزارش روابط‌عمومی دانشگاه تهران، در این آئین که روز یکشنبه ۱۳ مهرماه ۱۴۰۴، با حضور جمعی از استادان برجسته، دانشجویان و علاقه‌مندان حوزه ادبیات فارسی برگزار شد، دکتر علی‌اشرف صادقی، زبان‌شناس و عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با یادکرد از استادان بزرگ، جلال‌الدین همایی و بدیع‌الزمان فروزانفر، به تبیین جایگاه علمی و اخلاقی آنان پرداخت.
وی ضمن تأکید بر هویت ایرانی مولانا، به نقش استادان فروزانفر و همایی در پژوهش‌های مولوی‌پژوهی پرداخت و گفت: «علاوه بر این دو بزرگوار، استاد زرین‌کوب نیز در این زمینه پژوهش‌های دارند و در میان مولوی پژوهان خارجی نیز رینولد الین نیکلسون یکی از این پژوهشگرانی مطرح درباره آثار مولوی است.»
دکتر صادقی ضمن اشاره به تلاش‌های علمی استاد همایی و فروزانفر، بر ضرورت پاس‌داشت میراث علمی و فرهنگی این بزرگان تأکید کرد.
وی هم‌چنین در بخش دیگری از سخنان خود، به بیان ویژگی‌های اخلاقی و نحوه تدریس استاد همایی و فروزانفر اشاره کرد و گفت: «استاد فروزانفر بسیار شیرین‌سخن بود و در تحلیل‌هایش به مسائل اجتماعی و سیاسی و جامعه‌شناسی اشاره می‌کرد و همین شیوه تدریس ایشان بود که دانشجویان جوان را مجذوب می‌کرد. دیگر ویژگی استاد این بود که وقتی درباره موضوعی تسلط نداشت یا از آن اطلاع کمی داشت، به استادانی که تخصص داشتند ارجاع می‌داد.»
دکتر صادقی، هم‌چنین ضمن توصیف خدمات علمی استاد همایی در حوزه ادبیات فارسی و علوم انسانی، استاد همایی را یک شخصیت برجسته علمی برشمرد و گفت: «با توجه به تحصیلاتی که استاد همایی در حوزه‌های علمیه داشتند، اگر وارد دانشکده ادبیات نشده بودند، حتماً استاد درجه یک حوزه‌های دینی بودند. ایشان زمانی که در دانشکده ادبیات تدریس می‌کرد در دانشکده حقوق نیز فقه درس می‌داد و در دانشکده فنی، هیئت قدیم را تدریس می‌کرد و در تمام دروسی که تدریس می‌کردند تسلط کامل داشتند.»
دکتر بهروز محمودی بختیاری، دیگر سخنران این مراسم بود که در سخنرانی خود، با مرور اسناد دانشگاهی و آثار علمی، به تبیین نقش استاد جلال‌الدین همایی در تاریخ آموزش ادب فارسی پرداخت. وی استاد همایی را آموزگاری دانست که با نگارش کتاب‌های درسی و پژوهش‌های بنیادین، پیوند میان آموزش و پژوهش را در ایران معاصر بنیان نهاد.
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران، هم‌چنین با بیان اینکه استاد همایی در نگارش کتاب‌های درسی نقش مهمی داشته است، افزود: «با توجه به اهمیتی که کتاب‌های درسی در آن دروه داشتند، استاد همایی که دبیر دبیرستان دارالفنون بود در تألیف کتاب‌های درسی از جمله سه جلد قرائت فارسی، دستور زبان فارسی، دوره کتاب درسی فارسی و دستور و تاریخ ادبیات ایران نقش داشته است که این زاویه از زندگی ایشان؛ یعنی تألیف کتاب‌های درسی ناشناخته مانده ولی باید به‌طور ویژه به این موضوع توجه شود.»
دکتر بختیاری تأکید کرد که استاد همایی با نگاه فرهنگی و تربیتی خود، میراثی ماندگار در نظام آموزشی و هویت ایرانی بر جای گذاشت.
استاد علی بهرامیان، معاون علمی دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، نیز در این آئین، در سخنرانی خود با تمرکز بر زندگی و میراث علمی بدیع‌الزمان فروزانفر، وی را از بنیان‌گذاران پژوهش انتقادی در تاریخ ادبیات فارسی دانست.
استاد بهرامیان گفت: «امیدوارم برگزاری چنین جلساتی موجب تشویق دانشجویان به ادامه تحقیقات استادان فروزانفر و همایی بشود.»
معاون علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، با اشاره به نقش استاد فروزانفر در نگارش علمی تاریخ ادبیات ایران، افزود: «ایشان یکی از نخستین کسانی است که به صورت علمی، تحقیقی و انتقادی به تاریخ ادبیات فارسی پرداختند و این فعالیت را با تألیف کتاب «سخن و سخنوران» که نزدیک به صد سال پیش منتشر شده است، آغاز کردند. این کتاب، کتابی بسیار مهمی است؛ چراکه برای اولین بار یک استاد ایرانی، تاریخ ادبیات فارسی را از آن زمینه‌ای که پیش از آن بود، یعنی به صورت تذکره نویسی، سخنان کلی‌گویی و ابهام خارج ساخت و تلاش کرد یک جنبه علمی به آن بدهد.»
وی گفت: «مرحوم فروزانفر، تقریرات نویسی را در مراکز دانشگاهی مرسوم کردند و این تلاش ایشان بسیار ارزشمند است. با توجه به اینکه در آن دوره ثبت و ضبط آثار، مثل امروز مهیا نبود، تلاش شاگردان استاد فروزانفر، در ثبت نظرات استاد در زمینه تاریخ ادبیات فارسی، بسیار قابل ستایش است.»
استاد بهرامیان، با بیان اینکه تاریخ ادبیات فارسی، ثروت زبان فارسی است، تلاش‌های دکتر فروزانفر در این زمینه را ستود و گفت: «مرحوم فروزانفر معتقد بودند اصلاً تاریخ ادبیات بدون بررسی دقیق و کافی شرایط سیاسی زمان و عقیدتی زمان و تمام عواملی که ممکن است برای ظهور یک شاعر یا نویسنده بزرگ فراهم بشود، به نتیجه نمی‌رسد؛ نکته‌ای که در نگارش تاریخ ادبیات همواره مدنظر استاد فروزانفر بود. ایشان معتقد بود تاریخ ادبیات، علمی است که از تحولات افکار و علل آن تحولات، بحث می‌کند و منظور فقط این نیست که فلان شاعر در فلان سال به دنیا آمد، یا بحث کنیم که در چه ادواری زندگی می کرده …این‌ها خوب است بررسی شود، اما موضوع مهم این است زندگی شخص باید در تاریخ ادبیات با کمال دقت مورد بررسی قرار بگیرد تا بتوان از آن استنتاج کرد؛ یعنی فردی که تاریخ ادبیات را می‌نویسند باید ضمن آگاهی از شرایط اجتماعی، سیاسی و...، دارای قوه تحلیل هم باشد تا بتواند بدرستی استنتاج کند.»
وی در پایان با اشاره بر نقش استاد فروزانفر در پیوند پژوهش و آموزش، تصحیح متون خطی و تحلیل میان‌رشته‌ای آثار ادبی، به تداوم راه علمی ایشان در شناخت عمیق‌تر ادبیات و فرهنگ ایران تاکید کرد.
آخرین سخنران این مراسم نیز، دکتر ایرج شهبازی بود که به معرفی جایگاه متنبّی و نقش این شاعر بر تفکر و شعر مولانا پرداخت و گفت: «انس مولانا با دیوان متنبی و تأثیرات تجربه‌های عرفانی و نقش شمس مضامین مشترکی چون کرامت، حلم، رنج و استقلال فکری را در دو شاعر برجسته نشان می‌دهد.»
وی در پایان، خواستار مستندسازی تطبیقی اشعار متنبّی و مولانا و انجام مطالعات تحلیلی برای روشن‌کردن قرابت‌های زبانی، معنایی و عرفانی آنان شد.
نظر شما :